دروس حقوق

جلسه چهارم  ۴/۸/۱۳۹۰

 

احراز ورشکستگی از نظر شرایط شکلی                                                                            

صلاحیت دادگاه

صلاحیت ذاتی

از نظر ذاتی چه دادگاهی صالح است که به درخواست ورشکستگی رسیگی کند؟

به استناد ماده 415 ق ت ورشکستگی تاجر به حکم  محکمه بدایت اعلام می شود. بعد از قانون احیاأ دادسراها

دادگاهها دادگستری به سه دسته عمومی جزائی ، عمومی کیفری و دادگاه خلنواده تقسیم شدند.

از نظر صلاحیت ذاتی  دادگاههای عمومی  حقوقی  صالح  به رسیدگی  هستند . که در هر شهرستان ، این موضوع

تخصصی شده و شعبه ای از دادگاههای عمومی  به  امور تجاری رسیدگی  می کنند  در تهران  نیز مجتمع  قضائی

شهید بهشتی به این امور رسیدگی می کند .

 

صلاحیت محلی

دراین مورد باید بین شخص حقیقی و شخص حقوقی تفاوت قائل شویم .

ماده 413 ق ت درمورد شخص حقیقی است که می گوید:..... تاجر می بایستی توقف خود را به دفترمحکمه بدایت

محل اقامت خود اظهار نموده .....

البته ماده 21 قانون آئین دادرسی مدنی نیزاشاره به این موضوع  دارد که : دعوای راجع به توقف یا ورشکستگی

باید در دادگاهی اقامه  شود  که  شخص متوقف  یا  ورشکسته در حورزه آن اقامت  داشته است. به عبارت ساده تر

دادگاه محل اقامت تاجر ورشکسته صالح به رسیدگی است

 

درمورد شخص حقوقی :

به استناد ماده 22 قانون آئین دادرسی مدنی ، دادگاه مرکزاصلی شرکت ، صالح به رسیدگی به درخواست مربوطه

یعنی ورشکستگی میباشد.

 

اگرشرکت مرکزاصلی نداشته باشد ، کدام دادگاه صالح به رسیدگی است؟

ازجمع ماده 413 ق ت و ماده 22ق .آ.د.م و وحدت ملاک ماده 22آ.د.م این موضوع  در دادگاهی اقامه می شود که

شرکت در انجا شعبه یا نمایندگی برای معاملات خود داشته یا قبلا داشته است.

درمواردی که شرکت ورشکسته شده و دارای شرکای ضامن است ،اگرپس از تصفیه اموال ،شرکت قادربه پرداخت

دیون طلبکاران نباشد دراین صورت اگر شرکا ضامن باشند و تاجر، میشود درخواست ورشکستگی شرکای تاجررا

از دادگاه خواست:

حال سوال این است که این دادگاه صلاحیت داربرای رسیدگی به ورشکستگی  شرکای ضامن کجا خواهد بود؟

درصورتی که محل اقامت شریک ضامن با محل اقامت شرکت منطبق باشد ، دادگاهی که حکم ورشکستگی شرکت

را صادر می کند صالح به رسیدگی به ورشکستگی شریک ضامن((تاجر)) می باشد .

ولی اگرمحل اقامت تاجربا محل اقامت شرکت منطبق نباشد درصورتی که شریک ضامن تاجربوده وقدرت پرداخت

بدهی را نداشته باشد براساس  ماده 413 ق ت و ماده21 و22 ق . آ . د . م  این درخواست در محل اقامت شریک

ضامن طرح می شود یا به عبارتی دادگاه محل اقامت شریک ضامن صالح به رسیدگی است .

 

اشخاصی که می توانند درخواست ورشکستگی تاجر را بنمایند.

به استناد ماده 415 ق ت این اشخاص عبارتند از:

1- برحسب اعلام خود تاجر متوقف یا ورشکسته

2- به موجب تقاضای یک یا چند نفر ازطلبکارها

3- بر حسب تقاضای مدعی العموم بدایت

 

برحسب اعلام خود تاجرمتوقف یا ورشکسته

درخواست  ورشکستگی  به موجب اعلام  و اظهار شخص  تاجر در ماده 413 ق ت آمده است که تاجر باید ظرف

سه روز از تاریخ  وقفه ای که  درتادیه  قروض  یا سایر تعهدات  نقدی او حاصل شده می بایست  توقف  خود را به

محکمه بدایت محل اقامت خود اعلام کند......

که باید ظرف سه روزمدراک واطلاعات زیر را تحویل محکمه دهد (( ماده 414 ق ت ))

1- صورت کلی دارائی واموال

2- دفاتر تجاری

3- تعداد وتقویم کلیه اموال منقول وغیرمنقول به طور مشروع

4- صورت کلی قروض و مطالباتش

5- صورت نفع و ضرر و مخارج شخصی

6- اسامی واقامت کلیه شرکای ضامن در شرکتهای تضامنی ، مختلط و نسبی

چگونه یک شرکت می تواند در ظرف سه روزاین مدراک را تحویل دادگاه دهد؟

درحال حاضر تاجر متوقف می تواند اعمال توقف کرده و از دادگاه  تقاضای استمهال کرده تا درمدت تعیین شده این

مدارک را به دادگاه ارائه دهد..

مزایای خود اظهاری تاجر ورشکسته

 

مزیت اول

قانون برای تاجری که این عمل را انجام داده و ورشکستگی خود را اعلام می کند ، مزایائی در نظر گرفته است که

این تاجربه لحاظ عدم پرداخت محکوم به بازداشت نمی شود.

 

 ایا تاجر ورشکسته خود اظهار را با توجه به ماده 2 نحوه اجرای محکومیتهای مالی می توان بازداشت کرد؟

 

خیر – تاجرخود اظهار را  نمی توان به استناد ماده فوق بازداشت کرد .

قانون تجارت برای تشویق تاجر ورشکسته مزایایی قائل  شده است که به لحاظ عدم پرداخت محکوم به ماده 2 نحوه

اجرای محکومیتهای  مالی در مورد  او اجرا نمی شود . دراعمال  ماده  فوق الذکر کسانی  بازداشت می شوند که با

داشتن مناعت و مال کافی محکوم به را پرداخت نمی کنند این درحالی است که تاجر ورشکسته  خودش اظهارکرده

که قدرت پرداخت  دیون خویش را ندارد  و بعد از صدور حکم  ورشکستگی  طبق قاعده منع مداخله تاجردر اداره

اموال ، این دارائی  و اموال در اختیار مدیر تصفیه است و در نتیجه  تاجرمی شود  کسی که  با نداشتن  نمی دهد.

 

مزیت دوم :

اگرتاجر ظرف سه روز اعلام ورشکستگی کند ،به استناد بند دوم ماده 542 ق ت مشمول مقررات ورشکستگی به

تقصیر نخواهد بود.

 

اعلام ورشکستگی شخص حقیقی با چه کسی است؟

اعلام  ورشکستگی شخص حقوقی ((شرکت)) به عهده مدیر یا  مدیران است ودر مورد شرکت درحال انحلال چون

مدیر تصفیه دارد این وظیفه به عهده مدیر تصفیه است .

عمل خود اظهاری تاجرورشکسته متوفی با چه کسی است؟

قانوگذار دراین خصوص سکوت اختیار کرده زیرا خود اظهاری  یک امرشخصی است وباید طبق ماده 413 ق ت

بنا به اظهار خود تاجر صورت پذیرد وهیچ تکلیق والزام برای ورثه وجود ندارد.

 

شیوه اعلام خود اظهاری

خود اظهاری تاجر به ورشکستگی باید به  صورت مکتوب  به محکمه اعلام شود . البته این نوشته را نباید اقرار به

بدهکاری تصور کنیم زیرا این عمل یک وظیف قانونی است که شخص تاجر ان را انجام داده است.

 

اعلام توقف بوسیله طلبکاران

ورشکستگی باعث کاهش اعتبار وحیثیت تاجرشده که در مواردی از ان به عنوان مرگ تجاری نام می برند  که این

ورشکستگی گاهی توام با مجازات است با این تفاسیر تجارازاعلام ورشکستگی استقبال نکرده وازحکم ورشکستگی

فرارکرده واین وظیفه را انجام نمی دهند .

لذا قانونگذار این اجازه را به طلبکارن داده  که درخواست خود را به  دادگاه ارائه دهند که از صراحت بند دوم ماده

415 ق ت  استنباط می شود که:

1- لازم نیست که همه طلبکاران درخواست ورشکستگی بدهند ودر خواست یک نفر نیز کافی است

2- میزان طلب موثردر اعتراض نیست

3- نوع دین در صدور حکم و رشکستگی ارتباطی ندارد ،((طلبکارهای عادی یا طلبکار دارای حق وثیقه))

 

اعلام توقف به وسیله دادستان یا مدعی العموم

بند ج ماده 415 ق ت

قانونگذاراین اجازه را  به  مدعی العموم  داده است  که  به دلیل  جلوگیری از به هم  خوردن  نظم  اقتصادی  کشور

درخواست صدور حکم ورشکستگی را از دادگاه تقاضا کند.

دادستان نیاز به تقدیم دادخواست ندارد وتقاضای صدور حکم ورشکستگی با یک اعلام ارادی کفایت می کند.

 

 

 

پایان جلسه چهارم